Of had de kop moeten luiden 'Keus genoeg?' Het oordeel is aan de lezer, die woensdag hopelijk gaat stemmen. Wouter de Heus en Jos van Sambeek helpen de kiezer een handje met hun samenvatting in een notendop van de verkiezingsprogramma's van de twaalf partijen, die meedoen aan de Utrechtse gemeenteraadsverkiezingen.

De volgorde van de partijen is alfabetisch.

CDA
Het CDA heeft zich tijdens de campagne nadrukkelijk ingezet als partij die geen coffeeshops in woonbuurten wil. Dat blijkt ook uit het verkiezingsprogramma: in 2014 wil het CDA dat het aantal coffeeshops (nu maximaal 17) gehalveerd is. De shops in een zone van 250 meter rondom scholen en in kinderrijke wijken moeten dicht. Verder wil het CDA dat ambtenaren zich voortaan persoonlijk ter plaatse op de hoogte stellen bij het ontwikkelen van ruimtelijk beleid, moeten er voor elke nieuwe regel minimaal twee oude worden geschrapt en willen de christendemocraten schaalverkleining in het middelbaar onderwijs; vmbo-scholen moeten het karakter van de oude ambachtsscholen krijgen. Straatcoaches moeten niet alleen in de krachtwijken worden ingezet maar ook op andere plekken waar dat nodig is. Meest opmerkelijk programmapunt: de Neudeflat slopen als het nieuwe Stadskantoor klaar is. Lijsttrekker van het CDA is Harm Janssen. Meer informatie: www.cda-utrecht.nl.

ChristenUnie
De ChristenUnie pleit voor het herbouwen van met middenschip van de Domkerk. De partij vindt het verbazend dat er veel geld omgaat in de aanpak van het Stationsgebied, maar dat het pronkstuk van stad en provincie nog steeds wacht op herstel. Prostituees moeten geholpen worden hun werk vaarwel te zeggen en loverboys hard aangepakt. Het werk van vrijwilligers moet veel beter ondersteund en het isolement van veel ouderen doorbroken. Het toerisme mag worden bevorderd, maar de zondagsrust is belangrijk. Een goed milieu is vooral de verantwoordelijkheid van de mensen zelf. De bevoorrading van winkels in de binnenstad moet vanaf een centraal punt met elektrowagens gebeuren. Opmerkelijk is dat de CristenUnie op het sluiten van de markt het programma aanpaste: er is in Utrecht geen behoefte aan meer sociale woningbouw, maar het ‘scheefwonen’ moet aangepakt. De lijst wordt wederom getrokken door Mirjam Bikker. Meer informatie: www.utrecht.christenunie.nl.

D66
D66 laat het verkiezingsprogramma inleiden door drie pagina’s van partijleider Pechtold. Die laten we even voor wat het is. D66 is een onderwijspartij en wil vooral de kwaliteit van het onderwijs omhoog. Dat geldt ook voor het binnenklimaat van de leslokalen. De overheid moet een betrouwbare partner zijn: open en eerlijk en de burger moet echt vooraf kunnen meepraten over belangrijke kwesties. Het veiligheidsbeleid moet vooral op de buurt gericht zijn en alcoholmisbruik onder jongeren moet omlaag. Gemeentelijke lasten mogen niet omhoog en de overheid zelf kan flink afslanken. Utrecht moet schoner qua lucht en op straat. Er is wel ruimte voor grote cultuurprogramma’s als Culturele Hoofdstad 2010 en het samen met de andere grote steden binnenhalen van de Olympische Spelen van 2028. Opmerkelijkste punt is de Domstadcode (www.domstadcode.nl), de D66-belofte voor een beter stadsbestuur. Gerda Oskam is de lijsttrekker na vier jaar raadslidmaatschap, waarvan laatste jaren fractievoorzitter. Meer informatie: www.d66utrecht.nl.

De Groenen
Het zal geen verbazing wekken dat de Groenen meer openbaar vervoer propageren. Dat levert direct het opmerkelijkst programmapunt op: gratis trolleybussen tussen de binnenstad en de wijken. De partij wil het weggewaaide middenschip van de Domkerk laten herbouwen en is erg voor het herstel van de singelstructuur rond de binnenstad. Het samenscholingsverbod om overlast van hangjeugd terug te dringen wordt toegejuicht. Langs alle snelwegen moeten windmolens komen en terrassen van cafés mogen niet verwarmd. Met de auto naar de stad moet zwaar belast worden en de aanpak van het Stationsgebied uitgesteld en aangepast. De stadsbegroting moet aan de bewoners van Utrecht middels een referendum worden voorgelegd. Er mag bij uitkeringsgerechtigden niet meer worden gecontroleerd of er wordt samengewoond. De partij heeft slechts vier kandidaten, waarvan Otto ter Haar de lijsttrekker is. Meer informatie: www.degroenen.nl/utrecht.

GroenLinks
GroenLinks wil Utrecht kampioen duurzaamheid maken en wil daarvoor op korte termijn forse investeringen doen. Die moeten zich op langere termijn terugbetalen en veel extra werk opleveren. Zoals aan een energiebrigade, die wijkgericht advies en begeleiding geeft om panden energiezuiniger te maken. GroenLinks wil trams die schoon, snel en zuinig zijn en rijden naar De Uithof, De Bilt en Zeist en naar Leidsche Rijn en Maarssen. Utrechters moeten per kilo gaan betalen voor hun afval. Nieuwe Utrechters krijgen gratis een fietsroutekaart en een OV-probeerkaart voor drie maanden, wie binnen de stad verhuist voor een maand. Om jongerenoverlast te voorkomen zorgt de gemeente voor leuke en zinvolle dagbesteding, onder meer door hen (betaald) in te zetten om mee te werken aan een veilige, leefbare en kindvriendelijke buurt. Minder gemeentepersoneel inzetten bij beleidsvorming. Met minder overlegstructuren wil GroenLinks minimaal 10 miljoen euro vrijmaken. Lijsttrekker is Marry Mos. Meer informatie: www.utrecht.groenlinks.nl.

Leefbaar Utrecht
Stadspartij, moeten we tegenwoordig zeggen, Leefbaar Utrecht heeft het verkiezingsprogramma opgesteld op basis van bijdragen van bewoners, bewonersgroepen, belangengroepen en wijkraden, die zijn gekoppeld aan de visie van leden, raadsleden en bestuursleden van de partij. De stadspartij hecht dan ook sterk aan overleg tussen het stadsbestuur met betrokken bewoners. LU wil de bezuiniging op het leefbaarheidsbudget ongedaan maken, zodat er per jaar weer 1 miljoen euro per wijk beschikbaar is voor bewonersinitiatieven. Buurtscholen moeten een afspiegeling van de wijk vormen. De buurtveger, een succes in Lombok, moet in meer wijken aan de slag. De Stadsschouwburg en het Centraal Museum moeten worden verzelfstandigd. Geen Spoorlaan en eerst de bereikbaarheids- en luchtkwaliteitsproblemen oplossen voor er van extra woningbouw sprake kan zijn. Bewonersinspraak staat voorop bij renovatie- en sloopplannen. Minimaal 70 procent van de bewoners moet instemmen. Lijsttrekker van de Stadspartij is Vincent Oldenborg. Meer informatie: www.leefbaarutrecht.nl.

PvdA
Jongeren mogen zelf een jeugdhonk beheren, vindt de PvdA. Het leefbaarheidsbudget is belangrijk om initiatieven van bewoners te ondersteunen. Vrijwilligerswerk krijgt de helpende hand en jongeren moeten stages kunnen volgen om makkelijker een baan te vinden. Jongerenoverlast wordt niet geaccepteerd. Er moet flink worden gebouwd in de stad en daarvan moet 40 procent sociale woningbouw zijn. Er komen harde afspraken met corporaties over achterstallig onderhoud, dubbelglas en isolatie. De stad moet voor de auto bereikbaar blijven, maar mensen gebruiken liever openbaar vervoer of fiets. Scholen moeten een afspiegeling van de buurt zijn en vmbo-scholen hebben niet meer dan 600 leerlingen. Gratis sporten tot 16 jaar voor alle gezinnen met een U-pas en minder wachtlijsten. Opmerkelijkste programmapunt: er moeten voordelige collectieve contracten voor elektriciteit en gas komen voor mensen met een laag inkomen. Rinda den Besten is wederom lijsttrekker. Meer informatie: www.pvda-utrecht.nl.

Partij van de Eenvoud
Utrecht wordt geregeerd met de luiken dicht, zegt de Partij van de Eenvoud. De nieuweling op de kieslijst wil daar een einde aan maken. “Want Utrecht moet weer onze stad worden, en niet die van bestuurders, politici en projectontwikkelaars.” En wat de eenvoud betreft: “Eenvoudig beleid is bijna altijd beter dan complex beleid. Elk nieuw beleidsvoorstel zou zich dan ook moeten onderwerpen aan een toets op eenvoud.” De P.V.E. stelt zelf vast dat vereenvoudiging van beleid en terugdringing van de bureaucratie al jaren in veel politieke programma’s als doelstelling is opgenomen. Maar terugdringing van de bureaucratie vergt volgens de P.V.E. zwaardere ingrepen dan het lokale bestuur tot nu toe heeft aangedurfd. Oplossingen vindt de P.V.E. 'langs de lijn van Lokaal Gezond Verstand'. Opmerkelijkst programmapunt: gratis openbaar vervoer, gratis gebruik van P+R-locaties, en betere en gratis fietsvoorzieningen. Lijsttrekker is Peter Heijnsdijk. Meer over de P.V.E.: www.partijvandeeenvoud.nl.

Partij Vrij Utrecht
De Partij Vrij Utrecht wordt geleid door een oude bekende uit de Utrechtse politiek: Wim Vreeswijk, van 1986 tot 2001 raadslid voor onder meer de Centrumpartij en het Nederlands Blok. Zijn uitgangspunt is dat de gewone Nederlander, die geen welzijnswerker nodig heeft om zijn problemen op te lossen, meer en meer een vergeten groep in de politiek wordt. Helaas hangt het verkiezingsprogramma van de frustraties een elkaar en struikelt de lezer over onbegrijpelijke opmerkingen als 'Niet bij voorbaat afwijzend staan tegenover vestiging van buitenlandse ondernemingen'. Voor het geval je zou denken dat zijn partij, die moeite heeft met buitenlanders, ook tegen de vestiging van buitenlandse bedrijven zou zijn. Verder heeft de PVU het opvallend vaak over zaken waar een gemeentebestuur helemaal niet over gaat, zoals de rechtspraak. Opmerkelijkst programmapunt: de PVU wil minder ambtenaren en wil onderzoeken of ze overgenomen kunnen worden door buurgemeenten. Meer onzin op http://partijvrijutrecht.nl.

SP
De SP wil renovatie en geen sloop in buurten met veel sociale woningbouw. De thuiszorg moet beter (geen marktwerking) en politieposten en wijkagenten moeten terug in de wijken. Schone lucht en zeker geen Spoorlaan. Meer luisteren naar bewoners van sociale woningbouw, cliënten van de thuiszorg en vrijwilligers. De SP heeft meer vertrouwen in wat er in de praktijk gebeurt dan wat achter een bureautafel wordt geschreven. Investeren in goede buurtvoorzieningen, niet in prestigeprojecten. Meer ruimte voor winkels, dienstverleners en kleine bedrijven in buurten. Sociale werkplaatsen weer in handen van de gemeente, dat scheelt weer een raad van commissarissen, die ook niet op water loopt, aldus de SP. Lagere inkomensdrempel voor mensen die gebruik willen maken van de onder meer de U-pas en de gemeentelijke zorgverzekering. Overlast en criminaliteit moeten hard worden aangepakt met een lik-op-stukbeleid, dat de daders direct confronteert met de gevolgen van hun asociale gedrag. Lijsttrekker: Tim Schipper. Meer informatie: www.utrecht.sp.nl.

Trots op Nederland
De Utrechtse afdeling van Trots op Nederland is een van de ruim veertig die namens oprichter Rita Verdonk meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen. Lijstduwer in Utrecht is haar broer Ad Verdonk. De partij vindt dat kinderen op school weer ‘u’ moeten zeggen en is voorstander van een gekozen burgemeester. Het aantal ambtenaren moet flink omlaag en langdurig werklozen moeten worden ingezet om de gemeenschap te ondersteunen. Er moet een beter klimaat voor ondernemers zijn. Criminaliteit moet hard worden aangepakt, ouders moeten worden aangesproken op het gedrag van kinderen, er komen meer beveiligingscamera’s en flexibele politieposten. Trots wil een schone en gezellige stad die nog aantrekkelijker wordt voor inwoners en toeristen. Coffeeshops en prostituees die overlast verzorgen moeten verdwijnen. John Koenders is lijsttrekker. Meer informatie: www.utrecht.trotsopnederland.nl.

VVD
De VVD kwam als enige partij met een financieel programma om de economische crisis te ondervangen. De partij die na drie jaar oppositie vorig jaar opeens wethouders moest leveren zet in op ondernemerschap, veiligheid en bereikbaarheid, waarbij ook de fiets een belangrijk onderdeel vormt. De stad moet zich terugtrekken op haar kerntaken. Vuilnisophaal uitbesteden en ambtenaren geen fietsenrekken laten lassen. De leefbaarheidsbudgetten mogen afgeschaft: de gemeente is geen cadeaumachine. Meer terrassen in de binnenstad en meer horeca in De Uithof. Stadsschouwburg, Centraal Museum en Muziekcentrum Vredenburg verzelfstandigen. Meer kinderopvang, bedrijven en onderwijsinstellingen moeten beter samenwerken. Minder ambtenaren maar politie is er nog onvoldoende. De lijst wordt getrokken door wethouder Ingrid de Bondt, de zich ontpopt heeft als een frisse wind in de Utrechtse colleges van b en w. Geen ambtelijke Pavlov-antwoorden op kritische vragen en altijd bereid om het staande beleid tegen het licht te houden. Jammer voor wie zich niet thuis voelt bij de VVD. Meer informatie: www.vvd-utrecht.nl.