Elise Baron serveert fairtrade koffie in haar restaurant De Kleine Baron in Zuilen

Het kopje koffie bij restaurant De Kleine Baron of die speciale spijkerbroek bij de Rode Winkel, het mag het stempel fairtrade (eerlijke handel) dragen. Inmiddels telt Utrecht al tachtig bedrijven en organisaties die fairtrade-artikelen in huis hebben en Utrecht is uitgeroepen tot heuse Fairtradegemeente.Fairtrade is dat bijvoorbeeld boeren in ontwikkelingslanden een eerlijke prijs krijgen en er niets aan de strijkstok blijft hangen bij de tussenhandel. Het meest bekend is de Max Havelaarkoffie, maar er zijn veel meer producten van voedsel tot en met kleding.
In restaurant De Kleine Baron in Zuilen hoort fairtrade bij duurzaam ondernemen. Ondernemersechtpaar Elise Baron en Niels Klein serveren fairtrade koffie en thee en sinds kort maken ze ook gerechten met fairtrade-producten zoals koffiekruidensaus, ananas in de salade en Verkade chocola in een toetje.

“Volledige fairtrade gerechten maken, dat kan nog niet. Zoveel producten zijn er niet”, zegt Klein. “Dat maakt het in de communicatie naar de klant nog wel eens lastig: Je merkt dat klanten niet goed weten wat fairtrade is, en ze verwarren het met biologisch. Dus dan ben je veel tijd kwijt met uitleggen.”

Bij de vraag of het qua inkoop een groot verschil maakt met gewone producten, rekent Baron het snel op een papiertje uit. “Het verschil zit in centen, geen euro’s, en de prijs wordt niet doorberekend aan de klant.” Een verzoek heeft Baron: “Het zou wel handig zijn als meer groothandels fairtrade in hun assortiment opnemen. Nu ga ik naar de Plusmarkt, maar dan zit je vaak met kleine pondspakjes. Alleen de Makro heeft het standaard.”

Om de bekendheid met fairtrade op te voeren ging een groep Utrechtse vrijwilligers vorig jaar aan de slag in een werkgroep en voerde campagne voor eerlijke handel. Ze organiseerde een wijnproeverij en bracht in kaart welke winkels en horeca fairtrade-producten verkopen en lanceerden de Eerlijke Winkelroute. Dit leidde ertoe dat Utrecht sinds kort (als eerste van de grote steden) de eretitel van Fairtrade-gemeente mag dragen. Daarmee onderstreept de gemeente ook dat het als Millenniumgemeente serieus werk maakt als het gaat om een bijdrage te leveren aan het voor 2015 wereldwijd terugdringen van armoede, ziekte en honger.

Anneke van der Kluit (Bestuurlijke, Internationale en Subsidiezaken) is als gemeentelijk vertegenwoordiger betrokken bij de werkgroep. Aan haar de vraag: Veel mensen vinden fairtrade producten duur, dus wat kopen ze ervoor? “Door te kiezen voor de fairtrade variant van een product draag je bij aan een betere toekomst voor boeren in ontwikkelingslanden. Het gaat vaak om slechts een klein verschil in prijs. Maar daarmee kun je wel een groot verschil voor de boer maken. Daarnaast wordt er van de opbrengst ook vaak geïnvesteerd in een project voor de gemeenschap, zoals het bouwen van een school of een waterput.”

De gemeente zelf gebruikt ook fairtrade-producten zoals thee en wijn op recepties. De kopjes koffie die de ambtenaren drinken van het merk Douwe Egberts zijn binnenkort ook fairtrade. Van der Kluit: “Het is wel de grootste fairtrade-klapper. Niet alleen in Utrecht maar ook bij veel andere gemeentes wordt veel koffie gedronken.”

Winkeliers in de binnenstad zijn al langer met fairtrade bezig. Thom Broekman, voorzitter van de Ondernemersvereniging Centrum Utrecht: “Maatschappelijk verantwoord ondernemen is iets van de laatste tien jaar en fairtrade is automatisch een onderwerp. Leveranciers werken al veel zo, want ze voelen de druk van organisaties die allerlei protocollen hebben geschreven voor verantwoord ondernemen. Ze wéten dat ze bijvoorbeeld niet op bepaalde plekken in China moeten gaan halen.”

Broekman verkoopt in zijn de Rode Winkel de fairtrade Kuychi spijkerbroeken: “Het belangrijkst is de kwaliteit van het product. Hij kan nog zo fairtrade gemaakt zijn, maar het gaat natuurlijk ook om de pasvorm.”
Volgens Broekman zit het fairtrade-denken er bij een kleine groep consumenten goed in, maar wint de gemakzucht het: “Als de Albert Heijn dichterbij is dan een Wereldwinkel, dan gaan ze toch daar heen. En als een fairtrade broek duurder is kijken ze toch gauw naar een goedkopere.”

Dat alleen de Wereldwinkel fairtrade verkoopt is inmiddels achterhaald. Al 29 supermarkten in Utrecht hebben fairtrade in de schappen. Het betreft hier veelal de grotere vestigingen. “De werkgroep fairtrade probeert supermarkten ertoe te bewegen ook in de kleinere winkels het fairtrade-aanbod uit te breiden”, aldus Anneke van der Kluit. “Fairtrade wordt daardoor nog beter bereikbaar voor de consument.”

De werkgroep Fairtrade is op zoek naar nieuwe vrijwilligers. Op 7 april is er een Open Avond aan de Oudegracht 269 aan de Werf, tussen 19.30 en 21.00 uur. Meer informatie op www.utrechtfairtrade.nl.