Af en toe mag je je als burger van deze stad afvragen waartoe onze 45 gemeenteraadsleden geroepen zijn. Feitelijk is dat eenvoudig: een gemeenteraad geeft het college vooraf ‘kaders’ mee om beleid en beslissingen op te kunnen maken en achteraf controleert de raad het college daarop. Maar de raad is er ook om, gevraagd of ongevraagd, het college overal op aan te spreken als ogen en oren van de stad. De raad heeft ook ‘instrumenten’ als een rekenkamer en de bevoegdheid een raadsonderzoek of raadsenquête in te stellen. Bij het gestuntel rond de voorgenomen bouw van het Muziekpaleis voert de raad haar taken amper fatsoenlijk uit. De raad doet er goed aan op korte termijn een onderzoek in te stellen naar de gang van zaken rond de invulling van het toekomstige paleis, wil ze niet voor schut komen staan.

Eigenlijk is het onbestaanbaar dat de gemeente Muziekcentrum Vredenburg al goeddeels kon slopen, zo ver voor de nog steeds ongewisse start van de nieuwbouw. De gemeenteraad stemde er mee in. Dat een extra budget van 35 miljoen werd goedgekeurd zonder enige zekerheid over de toekomstige ‘bespelers’ van het paleis was een volgende onlogische stap. Een bouwonderneming heeft inmiddels een vette order in de tas maar invulling van de programmering van het gebouw is verder weg dan ooit. Het past in het plaatje van de almachtige overheid die alles en iedereen aan de leiband laat lopen. Ook de raad volgt tot nu toe slaafs.

Voor het college is poppodium Tivoli inmiddels de gebeten hond. Die wil niet wat de gemeente wil en wordt neergezet als een vals bedrijf dat de wensen van ‘de stad’ de nek omdraait. Als de feiten en gebeurtenissen in het dossier op een rijtje worden gezet blijft daarvan niet veel over, is mijn stelling. Tivoli was tot midden vorig jaar juist de grote animator van de vorming van een stichting met drie partijen om het nieuwe Muziekpaleis succesvol te programmeren en te exploiteren. Jazzcentrum SJU, verreweg de kleinste partij, lag verschrikkelijk dwars. Die voelde zich gemangeld door de grote partijen Muziekcentrum Vredenburg en Tivoli en dreigden de samenwerking te verlaten. Zelfs Annie Brouwer kon daar medio 2007 geen verandering in brengen. Tivoli gooide een reddingsboei uit naar SJU en vond dat de gemeente iets meer voor SJU kon doen om ze binnenboord te houden. SJU bleef echter dwars tot de dag voor er een contract moest worden ondertekend, medio vorig jaar. Om een persmoment te redden, de symbolische ondertekening van de contracten tijdens het begin van de sloop van Muziekcentrum Vredenburg, reed burgemeester Aleid Wolfsen naar SJU-voorzitter Vermeulen.

Volgens Vermeulen is Wolfsen daar tot diep in de nacht geweest om SJU over de streep te trekken. Alles wijst erop dat de burgemeester SJU kon overtuigen de volgende dag te tekenen omdat de contracten op een later moment toch wel bijgesteld zouden worden. Dat pad is niet snel daarna ook daadwerkelijk ingezet. Toen Tivoli naar de rechter moest stappen omdat de opgerichte stichting onder leiding van voorzitter Hans Andersson (PvdA) hun bestuursleden niet wilde benoemen, vertelde Andersson al dat de contracten aangepast moesten worden omdat anders ‘een onwerkbare situatie zou ontstaan’. De rechter maakte gehakt van de inbreng van Andersson. Hij moest de bestuursleden van Tivoli onverwijld benoemen. Hoewel dat gebeurde is er vanaf dat moment van een samenwerking geen sprake meer.

Voor Tivoli bleek het een Pyrrusoverwinning. Tivoli had dan door gerechtelijke tussenkomst bestuursleden kunnen benoemen maar bleef vraagtekens zetten bij de haalbaarheid van de exploitatie van het nieuwe paleis omdat Muziekcentrum Vredenburg ernstig in de problemen was geraakt. Dat had Tivoli beter niet kunnen doen. Deze instelling, zonder noemenswaardige subsidie maar wel met 300.000 bezoekers, mag dan de financiële kurk zijn waarop het Muziekpaleis drijft, dat wil niet zeggen dat je daarmee richting overheid ook maar enig gewicht in de schaal legt. De gemeente eist inmiddels dat Tivoli zonder bestuurlijke inbreng hun boedel overdraagt aan de gemeente en anders weg moet wezen. Het bestuur van het poppodium pikt deze opstelling niet. Ik kan me daar iets bij voorstellen. Het gaat er alleen niet om wat ik daarvan vind, het gaat erom wat de gemeenteraad daarvan vindt. En dan niet wat de raad ‘gelooft’ of wat de inmiddels verantwoordelijke wethouder De Gelder (VVD) de raad daar al dan niet vertrouwelijk over presenteert, maar gebaseerd op feiten. Een raadsonderzoek is daarvoor het enige instrument.

De stad heeft Vredenburg gesloopt, heeft miljoenen extra gepompt in een helaas zieltogend Muziekcentrum en heeft 35 miljoen extra gekregen voor de bouw van een paleis. In Tilburg is een raadsonderzoek gehouden voor 1,9 miljoen overschrijding van het bouwbudget voor het Adje-theater. Als de Utrechtse raad alle stukken boven water haalt, zou wel eens een tamelijk desastreus beeld kunnen ontstaan over hoe onze overheid functioneert: een ouderwetse machtsmachine die geen tegenspraak duldt en die zeer onvoorzichtig met belastinggeld opereert. Dat onderzoek zal er hoogstwaarschijnlijk wel komen: na de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart. De raad doet er volgens mij verstandig aan om direct een onderzoek in te stellen - desnoods een raadsenquête - naar de hele organisatorische gang richting Muziekpaleis. Utrecht is het afgelopen jaar op teveel dossiers het lachertje van Nederland geweest, ook rond het Muziekpaleis. Het wordt tijd dat de gemeenteraad haar verantwoordelijkheid neemt als de geloofwaardigheid van de stad zo in het geding is.