Wat en hoe je dingen in je jeugd meekrijgt en meemaakt is bepalend voor je verdere leven. Dat geldt niet alleen voor je psychische gesteldheid, maar ook voor je fysieke ontwikkeling. Daar moest ik aan denken bij de start van het zogeheten ‘Gruitbeleid’ van de Ludgerschool, de basisschool uit Zuilen waar de jongste Idol Mind junior op zit.

Samen met de GG&GD presenteerde de school vandaag aan alle kinderen eenmalig gratis fruit of groente ('Gruit') op de woensdag. In het vervolg wordt op de Ludgerschool iedere woensdag fruit of groente als verplicht gezond tussendoortje gegeten.

Steeds meer kinderen, vooral in de zogeheten ‘krachtwijken’, kampen met overgewicht. Enerzijds door ongezonde voeding, anderzijds door te weinig bewegen. In wijken als Zuilen is bijna 1 op 3 kinderen tot 15 jaar te dik – overgewicht noemen we dat. 1 op de 10 kinderen is zelfs veel te dik –die hebben obesitas. Zuilen Noord heeft volgens de Utrechtse GG&GD zelfs de meeste kinderen in de hele stad Utrecht met overgewicht, namelijk 30%. Waarschijnlijk komt dat omdat daar veel kinderen van Turkse en Marokkaanse afkomst wonen. Binnen deze bevolkingsgroepen komt overgewicht en obesitas namelijk – zo blijkt uit onderzoek van de GG&GD - het vaakst voor.

Maar ook in het zuidwesten van Zuilen, het 'witte deel' van de krachtwijk, zie ik maar al te vaak te dikke kinderen. Ook onder klasgenootjes van mijn kroost komt dit helaas voor. De slechte voeding die thuis als normaal gedrag geldt, is een ingebakken patroon geworden dat moeilijk te veranderen en te doorbreken is. Zo hadden wij een paar jaar geleden een knulletje van een jaar of 10 te eten. Hij zat bij de oudste Idol Mind junior in de klas. Nou ja, knulletje. Het kind woog in kilo’s meer dan ik – ik weeg 73 kilo. Toen het etenstijd werd, iedereen aan tafel schoof en mevrouw Idol Mind de aardappelen en groente opdiende, reageerde de 10-jarige gast-aan-tafel met grote verbazing: “Maar, dat is groen!” Hij wees verbouwereerd op de dampende groene erwtjes. “Dat heb ik nog nooit gegeten.” Het bleek dat zijn avondeten vooral uit pizza en patat bestond. Een jaar later vernamen we dat onze toenmalige gast-aan-tafel (we hebben hem daarna nooit meer gezien) in een speciaal medisch afvalprogramma van het ziekenhuis zat. Ook al omdat er diabetes type II was geconstateerd. Nog geen 12 jaar oud en waarschijnlijk voor zijn leven in ieder geval fysiek getekend.

Het is daarom terecht dat scholen, zoals de Ludgerschool, zich aansluiten bij het zogeheten ‘Gruitbeleid’ van het JOGG-project (Jongeren Op Gezond Gewicht) van de Utrechtse GG&GD. Kinderen en ouders leren dat gezonde tussendoortjes alleen kunnen bestaan uit fruit, fruit en groente. Dus niet uit koeken – ook al staat er aanlokkelijk op de verpakking vermeld dat het een gezond product is. Kinderen hebben die koeken niet nodig. De diëtist vertelde vorige week aan ouders – op een voorlichtingsochtend - dat een pakje appelsap met een koek of een pakje Sultana al zo’n 20% van de calorieën bevat die een kind op een hele dag nodig heeft. Zoveel calorieën heb je als tussendoortje dus niet nodig.

Kennis over voeding is cruciaal voor je kind. Daarom wordt in het ‘Gruitbeleid’ ook aandacht geschonken aan het nut van een gezond ontbijt (bijvoorbeeld volkorenbrood of magere yoghurt met muesli). Als je kinderen vraagt of ze ontbijten, dan zullen ze misschien allemaal ja zeggen. Maar helaas, al te vaak krijgen die kinderen een koek als ontbijt. Of een zakje chips. Of een witte boterham met heel veel roomboter en nog meer hagelslag.

Gezonder eten (en ook meer bewegen) heeft te maken met gedragsverandering. Dat heeft altijd een lange adem nodig. De wijk Overvecht geldt als een mooi voorbeeld. In lange-adem-aanpak van 4 jaar is het overgewicht onder kinderen tot 15 jaar gereduceerd van 27% naar 20%. Een aardig succes door de vasthoudende aanpak. Daarom hoop ik dat in Zuilen dit project ook door andere scholen wordt overgenomen. En dat er niet één gruitdagje op school is, maar dat het alle dagen een gruitdag is En dat dat normaal gedrag gevonden wordt.

Maar ik vrees dat ik te hard van stapel loop. Mevrouw Idol Mind liet deze week een foto zien van een school, waar de beroemde Engelse kok Jamie Olivier zijn gezondheidskunsten liet zien. Kinderen werden afgesloten van de buitenwereld en moesten verplicht mee-eten met de gezonde hap die Olivier voorschotelde. Op de foto zag je “wanhopige” en “bezorgde” moeders buiten het hek staan, ‘één arm door de spijlen gewrongen met aan hun hand een ongezonde chocoladereep – reikend naar het arme kind dat verplicht gezonde voeding naar binnen moet werken.

Een zelfde soort beeld zag ik vorige week woensdag ook bij de Ludgerschool waar een moeder haar kind van school haalde, nog koud bekomen van aankondiging van de eerste Gruitdag, met een kaasstengel, die voor kleine kinderen genoeg calorieën bevat voor bijna twee hele dagen, in de hand. Dit gedrag veranderen? Dan moet er een harde noot worden gekraakt de komende jaren.

Idol Mind
Blogger uit Zuilen