Toen in 2008 de huidige economische crisis uitbrak, kregen wij van vooraanstaande economen en politici te horen dat dat voornamelijk kwam doordat in de VS op grote schaal hypotheken waren verstrekt aan mensen die die niet meer konden aflossen doordat de rente omhoog ging. Die mensen kwamen massaal op straat te staan, banken raakten in korte tijd 500 miljard kwijt doordat er geen rente en aflossing op al die zogenaamde 'subprime-hypotheken' meer betaald werd en Amerikaanse banken sleepten banken in de hele wereld in hun problemen mee. Banken raakten in moeilijkheden. Lenen van geld werd duurder, waardoor burgers en bedrijven minder te besteden hadden, met als gevolg dat bedrijven hun omzet zagen afnemen. Door de daling van omzet raakten mensen hun werk kwijt, kregen ze minder te besteden enzovoort.

Economen en politici zijn het erover eens dat de crisis bestreden moet worden door een krachtig herstel van de economische groei. Dat zou onder andere moeten gebeuren door geplande investeringen in wegen versneld uit te voeren, de bouw te stimuleren en de belasting voor burgers en bedrijven te verlagen, zodat die weer meer uit kunnen geven en bedrijven hun omzet weer kunnen uitbreiden. En om extra geld aan wegen en de bouw te kunnen uitgeven en tegelijk de belasting te verlagen, moeten meer mensen langer aan het werk en moet er bezuinigd worden op zorg.

Heel af en toe hoor je iemand zeggen: zou die economische crisis niet het gevolg zijn van het voortdurend streven naar economische groei? En stel dat we weer uit de economische crisis komen, scheppen we dan niet de voorwaarden voor de volgende crisis door weer alles op alles te zetten om maar weer te groeien? Het zijn niet de economen die dat zeggen en helemaal niet de politici. Die verklaren je voor gek als je beweert dat we misschien beter af zouden zijn als we zouden besluiten af te zien van nog meer economische groei en dat we de crisis veel beter zouden kunnen bestrijden door de welvaart die er is eerlijk te verdelen.

Het streven naar economische groei betekent dat elke ondernemer investeert in de verwachting daarmee zijn omzet en zijn winst te kunnen uitbreiden. Met die verwachting leent hij geld om te investeren. Maar als elke ondernemer investeert om meer te kunnen produceren, ontstaat onvermijdelijk een toestand van overproductie: bedrijven raken hun producten niet meer kwijt, kunnen de lening niet meer aflossen en gaan failliet. Werknemers komen op straat te staan, geïnvesteerd kapitaal gaat verloren, banken krijgen hun geld niet terug, pensioenen verdampen en de nieuwe crisis staat voor de deur. Voor de overheid geldt hetzelfde verhaal: er wordt geleend en geïnvesteerd in grote bouwprojecten, om grond bouwrijp te maken en een groot ambtenarenapparaat op de been te houden in de optimistische verwachting dat dat zich zal terugbetalen, maar het hoeft maar een beetje tegen te zitten en de belastingbetaler draait voor de verliezen op. Een economie die gebaseerd is op voortdurende groei raakt steeds vaker in een crisis. Daarom is herstel van de economische groei een slecht medicijn.

Het najagen van economische groei heeft nog meer nadelen. In de 70-er jaren begreep men dat beter dan nu. Als je de verkiezingsprogramma's van de PvdA, het CDA en ook van de VVD uit die tijd bekijkt, dan zie je dat van links tot rechts werd ingezien dat er grenzen zijn aan de groei. Onze grondstoffen raken op. De groei in rijke landen kost mensenlevens in arme landen: ruim 1 miljard mensen in arme landen leven onder de armoedegrens. Voortgaande economische groei betekent vernietiging van het milieu en klimaatverandering, waardoor vooral in arme landen extreme weersomstandigheden optreden. En het streven naar voortdurende economische groei betekent verlies van vrijheid: alsof het leven alleen bestaat uit produceren en consumeren.

Hoe komt het dat economen en politici heilig blijven geloven in economische groei? Het antwoord ligt voor de hand. Het alternatief is namelijk eerlijk delen. Als het hoogste inkomen niet meer dan vijf keer zo groot zou zijn als het laagste inkomen (het streven van het kabinet Den Uyl), zouden we in Nederland, dankzij de huidige stand van de techniek, allemaal genoeg hebben en mensen die maar 30 uur per week willen werken of met hun zestigste zouden willen stoppen met werken zouden dat ook kunnen doen. Mensen zouden meer tijd hebben voor hun (klein) kinderen, voor hun buren, familie en vrienden. Mensen zouden meer vrijheid hebben om met hun leven te doen wat zij zelf belangrijk vinden.

Wat houdt ons tegen, of liever gezegd: wie houden ons tegen om te breken met economische groei? Dat zijn de mensen die per se meer willen verdienen dan een ander, die zelfs met een paar ton niet tevreden zijn. Die hebben het in de politiek voor het zeggen en die houden een economisch systeem in stand dat roofbouw pleegt op het milieu en ons dwingt het grootste deel van ons kostbare leven te werken.