Gisteren kocht ik een boek, dat ik met rode oortjes en met aangename verbazing in een ruk uitlas. De schrijver heet Jan Henk van der Velden en het boek heet "Iedereen liegt, maar ik niet." Het heeft als ondertitel "De waarheid over leugens." Mooi gevonden! Nog mooier is dat de schrijver een zogenoemde liegladder met zeven treden bedacht en met voorbeelden uit de wetenschap, de reclame, de politiek, zijn eigen juridische praktijk maar vooral met voorbeelden uit onze alledaagse werkelijkheid volstrekt helder maakt dat iedereen dagelijks op de onderste drie treden van die liegladder in wankel evenwicht staat te balanceren.

Soms liegen mensen met de beste bedoelingen voor een ander. "We gaan jouw verjaardag in alle rust lekker met zijn tweetjes vieren", werd op verzoek van de jarige ik plechtig beloofd door mijn vrouw die ondertussen bezig was een massale surpriseparty te organiseren.

Soms liegen we ook met de beste bedoelingen voor onszelf. Om mijn privacy te bewaren beweerde ik pas: "Heerlijk weekend achter de rug!" Waarom zou ik tenslotte aan een vage collega uitleggen dat ik dat hele weekend met mijn vrouw heb lopen ruziën omdat ze een surprise party voor me georganiseerd had. "Dat had je echt niet moeten doen", loog ik met een stalen gezicht op dat feest tegen een vriend die mij een peperdure eerste druk van een zeldzaam boek schonk waar ik dolblij mee was, maar ik wou niet hebberig overkomen: "Dat had je nou echt niet hoeven doen!"

Veel leugens vinden wij allemaal acceptabel. Denk aan de grote Sinterklaasleugen of de leugen van de huizenkoper die net doet alsof een woning hem niet zo bevalt om de koopprijs naar beneden te krijgen. Andere leugens vinden we verachtelijk en die staan op de bovenste trede van die liegladder. Ik heb "Iedereen liegt, maar ik niet" in een ruk uitgelezen, vertelde ik zojuist. Niet waar, want ik heb er twee dagen over gedaan. Maar deze leugenachtige overdrijving is een algemeen geaccepteerde als ik u ermee duidelijk wilde maken dat het boek goed is geschreven, makkelijk wegleest en uw zelfbeeld bijstelt. Het was dus een leugentje, maar om uw bestwil.

Deze column beluisteren? Klik op de mediaplayer hieronder.