In 1999 werd op Europees niveau afgesproken dat aan de fijnstofnorm moest worden voldaan. Dat was bedoeld als een eerste stap. Daarna zou de norm worden aangescherpt. Doordat de Nederlandse overheid niets had gedaan werd in 2005 niet aan de afgesproken norm voldaan. Nederland vroeg en kreeg uitstel tot juni 2011.

Op verschillende plaatsen in Nederland wordt ook in 2011 echter nog steeds niet aan de fijnstofnorm voldaan. Uit metingen van het RIVM blijkt dat op de Kardinaal de Jongweg de fijnstofnorm wordt overschreden. De Kardinaal de Jongweg is zeker niet de meest luchtvervuilde weg in Utrecht. Dat betekent dat op meerdere andere wegen in Utrecht niet aan de in 2011 te realiseren fijnstofnorm wordt voldaan. Hoever de norm daar wordt overschreden weet niemand, want de concentratie fijnstof wordt behalve op de Kardinaal de Jongweg en de Constant Erzeystraat nergens in de stad gemeten.

Uit het feit dat ondanks het uitstel ook in 2011 niet aan de fijnstofnorm wordt voldaan moeten drie harde conclusies getrokken worden:

1. Er is sinds 1999 zo goed als niets gedaan om de concentratie fijnstof terug te dringen. De stadslucht is sinds 1999 niet of nauwelijks verbeterd en zodra de economie zich herstelt en met name het vrachtverkeer weer toeneemt, zal blijken dat de lucht vergeleken met 1999 smeriger en ongezonder is geworden.

2. Het publiek is jaar in jaar uit verkeerd door de overheid voorgelicht met cijfers die ten onrechte laten zien dat de luchtkwaliteit elk jaar een beetje beter wordt.

3. Er is geen sprake van een serieus luchtkwaliteitsbeleid. Honderden miljoenen worden in Nederland over de balk gegooid om dure beleidsplannen te maken en rapporten te laten opstellen door dure adviesbureaus. De enige reden dat die rapporten worden gemaakt is om aan te tonen dat er nog flink wat wegen, kantoren en winkelcentra bij gebouwd kunnen worden zonder de lucht nog verder te verslechteren.

De belangrijkste verklaring voor het failliet van de luchtkwaliteitsbeleid is dat dat beleid van het begin af aan is ondergebracht bij ministeries en gemeentelijke diensten waarvan de 'core business' is de bevordering van het verkeer en de ruimtelijke ontwikkeling. Daarvan kan je moeilijk verwachten dat ze een rem zetten op de groei van de autoverkeer.

Zolang het luchtkwaliteitsbeleid en het onderzoek niet worden weggehaald bij Stadsontwikkeling zal er dus ook niets veranderen in Utrecht en zal het blijven bij vage symbolische beleidsvoornemens die moeten verhullen dat er niets gedaan wordt om het autoverkeer in de stad (met name de mensen die in de regio wonen en in Utrecht werken) terug te dringen.

Wat noodzakelijk is, is een dienst waarin milieu, gezondheid en luchtkwaliteit worden samengevoegd met een eigen directeur die niet naar de pijpen danst van Stadsontwikkeling en verkeer. En met een eigen wethouder die niet ook verantwoordelijk is voor verkeer, economie of stadsontwikkeling.