De dagen voor Kerst zijn aangebroken. En ieder jaar lijkt het wel gekker te worden. Wie heeft de mooiste verlichting? Wie heeft de mooiste kerstboom? Ook DNU-verslaggever Ton van den Berg is op zoek naar de grootste en mooist verlichte kerstboom van Utrecht. Volgens hem staat deze vooralsnog aan de gevel van de studentenflat aan de Willem Schuylenburglaan. Maar misschien staat er elders een nog mooiere boom? Lezers kunnen foto’s insturen naar de redactie.

Waar komt die fascinatie voor het kerstlicht en de kerstboom toch vandaan? In de vierde eeuw zorgden keizer Constantijn de Grote en zijn bisschoppen ervoor dat Kerstmis op 25 december zou worden gevierd. Tot dan toe werd op die datum in het Middellandse Zeegebied de zonnegod vereerd onder vele verschillende namen zoals Ra in Egypte en Helios in Griekenland. De oude Grieken hadden daarbij zelfs voor de grote God Apollo een bijnaam bedacht: Phoibos (stralende zon), de god van het licht. In het late Romeinse Rijk was dat vooral de zonnegod Sol Invictus: de onoverwinnelijke zon. Omdat Jezus het “licht van de wereld” genoemd werd, besloten Constantijn en zijn bisschoppen dat op deze dag de geboorte van Christus gevierd zou moeten worden. Dit om het heidense geloof van de Grieken en de Romeinen tegenwicht te bieden.

Maar ook in onze streken werd al in vroege jaren een soort kerstfeest gevierd. De Germanen vierden op 21 december het lichtfeest (midwinter– of joelfeesten), waarbij het boze werd verjaagd en het licht werd begroet. In de Scandinavische talen heet Kerstmis tot op vandaag ‘jul’.

Het waren trouwens ook de Germanen die de Kerstboom tijdens het Joelfeest centraal stelden. Zij hadden in die tijd in hun huis of op hun erf een kerstboom (een spar) staan, als symbool van de vruchtbaarheid. Juist vanwege deze heidense wortels heeft de Rooms-Katholieke Kerk de kerstboom lange tijd geweerd uit het christendom. De Duitse theoloog en een van de grondleggers van het protestantisme, Maarten Luther, haalde als eerste de kerstboom het christelijke geloof binnen. Hij goot het heidense Germaanse volksgeloof in een nieuw christelijke jasje. Volgens hem herinnert de boom aan het paradijs. De kerstballen zijn de vruchten waarvan Adam en Eva aten; de piek in de boom staat voor de ster die de Wijzen de weg wees naar de geboortestal van Jezus.

Dus iedereen, huize Idol Mind incluis, tuigt nu zijn kerstboompje op in de traditie van oeroude Germaanse rituelen, die afgestoft zijn door een Duitser met anti-Joodse ideeën. Des te grappiger is dat de hedendaagse, atheïstische samenleving blijkbaar toch die behoefte heeft om Kerst groots te vieren. En dat we zelfs van DNU op zoek moeten naar de mooiste boom in Utrecht. Met die gedachte ben ik in Zuilen op zoek gegaan om de kerstboom van Ton te overtreffen. En ik heb hem gevonden.

De Kerstboom staat nu nog kaal in de voortuin van de sociëteit van ‘Bij Bosshardt’ aan de prinses Margrietstraat. Maar de christelijke liefdadigheidsinstelling heeft buurtbewoners opgeroepen om de boom te versieren. Niet met enorme lampen en kerstballen. Maar met briefjes, waarop geschreven staat wat zij hun buurtgenoten wensen met Kerst en straks in het nieuwe jaar. Dit gaan zij vlak voor Kerst samen vieren. Op deze manier proberen zij een intieme verbondenheid te creëren in een van de armere buurten van Utrecht. Een hart onder de riem, verbinding zoeken, er voor elkaar zijn, meeleven, delen en samenwonen. Zo ongeveer is de kerstboodschap die dan in deze boom zal hangen. In al haar eenvoud de mooiste kerstboom van Utrecht. Ontdaan van religieuze symboliek. Ontdaan van al die glitter en glamour, die betekenisloze opsmuk die we het hele jaar door al zien in de moderne egoïstische wereld. De kerstdagen moeten je op jezelf terugwerpen met de essentiële opdracht: wat wens jij een ander toe. Dat hebben ze ‘Bij Bosshardt’ goed ingezien en hebben ze ook een mooie, sobere en pure invulling aan gegeven.

Idol Mind
Blogger uit Zuilen