maandag 21 mei 2012
Meer en harder rijden én schonere lucht
Dat Nederland in 2011 en 2015 alsnog aan de normen voor fijnstof respectievelijk stikstofdioxide gaat voldoen leidt geen twijfel. Ook als er nog even snel extra rijstroken worden aangelegd en de maximum snelheid naar 130 km/u wordt gebracht. En ook als er geen kilometerbeprijzing wordt ingevoerd of milieuzones worden ingesteld voor smerige vracht- en bestelwagens en personenwagens.
Eén van de geheimen van de Nederlandse aanpak is het toepasbaarheidsbeginsel. Dat beginsel houdt in dat de luchtverontreiniging alleen nog maar berekend hoeft te worden op plaatsen waar mensen een groot deel van hun dag aan te hoge concentraties fijnstof- en stikstofdioxideconcentraties worden blootgesteld. Om een idee te geven: het fietspad naast een drukke weg of het trottoir met spelende kinderen, daar hoeft niet meer gerekend te worden. Ook langs snelwegen of op sportterreinen (die soms langs snelwegen liggen!) hoeft niet meer gerekend te worden. Immers, op het fietspad, op het trottoir, op sportterreinen, in speeltuinen en langs snelwegen verblijven mensen niet een groot deel van hun dag.
Gemeentebesturen mogen zelf uitmaken of en hoe zij gebruikmaken van het toepasbaarheidsbeginsel. Een gemeentebestuur mag dus beslissen dat er wél gerekend moet worden op fietspaden, trottoirs, in speeltuinen, in voortuinen en op sportterreinen. Maar als gemeenteraden zich daar niet druk over maken, beslissen ambtelijke diensten dat dat niet meer hoeft.
Rijkswaterstaat heeft, zo valt op blz. 58 van de NSL-Monitoringsrapportage 2011 te lezen, 448 toetspunten met overschrijding laten vervallen omdat daar geen sprake zou zijn van relevante blootstelling. Langs het hele snelwegennet zijn nu nog maar 28 knelpunten over. Gemeenten weten er ook raad mee, want in totaal zijn 534 toetspunten met overschrijding vervallen wegens niet-relevante blootstelling (blz. 51).
Kortom: voor plaatsen waar de lucht maar niet schoner wil worden, worden dus geen berekeningen meer uitgevoerd. Een tegenvaller is natuurlijk dat er inmiddels 110 knelpuntlocaties bij zijn gekomen doordat het autoverkeer en de luchtverontreiniging zich niets van het toepasbaarheidsbeginsel aantrekken, maar dat is maar éénvijfde van het aantal vervallen toetspunten. Dat Nederland tijdig aan de fijnstof- en stikstofdioxidenorm gaat voldoen leidt dus geen twijfel, want er kunnen vast nog veel meer toetspunten vervallen wegens niet-relevante blootstelling. Immers, de meeste mensen zitten maar weinig in hun voortuin en veel mensen verblijven trouwens overdag (en zeker tijdens de spits als de concentraties hoog zijn) niet in hun woning.
- login of registreer om te reageren
Lijkt me niet onlogisch om die meetpunten waar geen structurele overschrijdingen zijn te schrappen. Het gaat op die plekken immers om een tijdelijke blootstelling aan te hoge concentraties. En wat is nou te hoog? Die normen hebben weinig te maken met reële risico's. Ik heb nog nooit een sporter van een veld in de buurt van een snelweg weggedragen zien worden vanwege een acute overdosis fijnstof. Deze nieuwe systematiek voorkomt dat allerlei nuttige wegen en gebouwen tegengehouden kunnen worden. Het wachten is nu nog op een slimme oplossing voor buitensporige flora- en faunabescherming.
Het zal inderdaad niet voorkomen dat een sporter van het veld gedragen moet worden i.v.m. acute overdosis fijnstof, afkomstig van een dichtbij gelegen snelweg, maar hij heeft wel een reële kans een paar jaar eerder te overlijden. Zou daar niet schouderophalend over doen. Even googelen naar "Trends in the environmental burden of disease in the Netherlands, 1980 - 2020"(RIVM).
Zolang er in Haagse en/of gemeentelijke achterkamertjes nog net zo lang over wetsvoorstellen wordt doorvergaderd totdat er zoveel mazen zijn dat de wet de facto betekenisloos is, zal er niet zo veel veranderen, vrees ik. Neem de nieuwe wetgeving op het gebied van geluidhinder. Gaat ten koste van nieuwbouw, lobbyen de vier grote gemeenten: http://dnu.nu/artikel/5885-nieuwe-geluidsnormen-nekken-nieuwbouw. Dus sleutelen de overheden onder het mom van constructief overleg net zolang door totdat de nieuwe wet geen enkel gevolg en dus zin meer heeft. Iedereen houdt elkaar aan het werk. Maar ondertussen wordt de leefbaarheid in steden er niet groter door.
Tsja...leefbaarheid in steden is natuurlijk een subjectief begrip. Jouw leefbaarheid hoeft de mijne niet te zijn, zeg maar. Als je met leefbaarheid geen geluidsoverlast (behalve fluitende vogeltjes), volop licht en lucht zonder enig fijnstof bedoelt, dan is het de vraag of je in een stad moet gaan wonen. In een stad, maar ook daarbuiten, zijn er vaak ontwikkelingen die nimby-gedrag uitlokken. Soms moet individueel belang dan wijken voor algemeen belang. Er zijn wat mij betreft nu veel wetten en regels die snelle besluitvorming tegenhouden. Wat dat betreft kan één slimme jurist meer vertraging veroorzaken dan duizend Haagse en/of gemeentelijke achterkamertjes kunnen wegvergaderen.
De heer Bram ziet één ding over het heeft. Het gaat hier niet om een subjectieve afweging van belangen, het gaat hier om het ontduiken van wetgeving die moeizaam tot stand is gekomen en waar Nederland mee akkoord is gegaan. Wat ik betoog is dat de overheid zich domweg aan de wet moet houden, zoals wij dat als burgers ook moeten doen. Maar wat doet de overheid? Die probeert er op alle manieren onderuit te komen, vaak door expliciete ontduiking. Dat moeten wij als burgers eens proberen, dan wordt er keihard gehandhaafd. Als ik mijn belastingformulier zou invullen zoals de overheid invoergegevens aanlevert voor het NSL, dan zou ik een zware vergrijpboete krijgen.
@Bram: Ik ben 10 jaar geleden in deze stad komen wonen. Dat was een bewuste keuze, waarbij ik de ongenoegens op de koop toe nam. Maar dat waren de ongenoegens van toen.
Tegen de ongenoegens die mij nu en in de toekomst worden opgedrongen door bestuurders die zich laten leiden door - ja, door wat eigenlijk (of beter: door wie, http://dnu.nu/analyse/5706-een-utrechter-met-kiespijn) - verzet ik mij. Het is inmiddels óók mijn stad, Utrecht. En de belangen van de inwoners zijn minstens zo belangrijk als de commerciële, althans in mijn optiek.
Een geluidswal naast een aan te leggen busbaan weigeren, omdat dit ten koste gaat van het uitzicht van de mensen in de bus (het is echt zo gezegd op een informatieavond) gaat in mijn ogen ten onrechte voorbij aan het belang van de omwonenden, die - terecht - geluidhinder vrezen (http://dnu.nu/artikel/5709-busbaan-kruisvaart-levert-te-veel-geluidhinde...).
@Kees: ik ben je boek aan het lezen en je bevindingen worden in dit rapport bevestigd: http://www.utrecht.nl/CoRa/BGS/Commissiebrieven/2012/DHV%20-%20Rapport%2..., pagina 41-44.
Zorgwekkend: de meest complexe dataverwerking inzake luchtkwaliteit 'is belegd' bij één persoon. Wie controleert die? Hoe vaak maakt ie bij de handmatige actualisaties een tikfout? (al dan niet bewust)
@Bram: koop het boek van Kees, leen het in de bibliotheek (ga daar wel fietsend naar toe), lees het, en we praten verder. En kijk hier wie de kluit nog meer bedonderen. Een frisse neus halen, zal nooit meer hetzelfde zijn: http://goo.gl/lypPy.