Advocaat Bernard Tomlow schreef onderstaande bijdrage op persoonlijke titel.

Ik ben geen homohater. In de jaren 80 heb ik nog namens een homo kardinaal Simonis gedagvaard wegens -zoals je nu zou zeggen- homo bashing. Om het zakelijk te houden heb ik het over de Lombok homo. Ons kantoor werkt voor corporaties en ook voor de gemeente Utrecht. Eén van onze advocaten doet namens een corporatie de Lombok zaak. Mijn stelling is dat de gemeente ten onrechte een ander huis voor de Lombok homo heeft geregeld en deze aanpak het actief overlastbeleid van corporaties ernstig schaadt.

De feiten

Uitgangspunt van de corporaties is dat niet het slachtoffer, maar de overlastveroorzaker vertrekt. Komt er een signaal van overlast, dan wordt eerst deugdelijk objectief onderzoek gedaan. De corporatie heeft na melding van de Lombok homo in juni 2010 (in december 2009 zouden vernielingen hebben plaatsgevonden en woordenwisselingen met een buurman) direct en intensief buurtonderzoek gedaan. Er was niet één aanwijzing, behoudens wat verbaal gescheld over en weer, die in de richting van de beschuldigingen wees. De door de Lombok homo in zijn aangifte beschreven persoon die hem bedreigd zou hebben komt bij lange na niet overeen met het signalement van de andere huurder.

Een week na melding eist de vader van de Lombok homo al een andere woning omdat de situatie onhoudbaar zou zijn. Wordt deze eis niet ingewilligd, dan wordt De Telegraaf ingeschakeld. Gesprekken met beide partijen leren dat er sprake is van een één-op-één situatie. Er is dus geen sprake van een hetze door een groep jegens de Lombok homo. De corporatie en de politie sturen aan op overleg en mediation omdat de kennelijke burenruzie natuurlijk wel moet worden opgelost. Medio oktober 2010 nodigen corporatie en wijkagent de Lombok homo tot tweemaal toe uit voor gesprekken. De andere huurder is akkoord en wil graag medewerking verlenen. De Lombok homo gaat niet in op de uitnodigingen, maar rent alsnog naar de krant en de zaak escaleert. Via invloedrijke relaties worden onder andere fracties in de Gemeenteraad gemobiliseerd.

Corporaties, gemeente en politie hebben regelmatig te maken met overlastkwesties. Dat hoort bij een stad van 300.000 inwoners en vele smaken. Er is in Utrecht al jaren een proactief beleid en opgebouwde expertise. Inhoudelijk is onbegrijpelijk dat de gemeente Utrecht met dit flinterdunne feitenmateriaal druk uitgeoefend heeft om een andere woning aan te bieden. Er is een één-op-één situatie (en niet groepsoverlast), er is geen enkele aanwijzing van betrokkenheid van de andere huurder bij de gestelde vernielingen en bedreigingen en er heeft niet eens overleg tussen partijen kunnen plaatsvinden. Niet omdat de andere huurder niet wil praten, maar uitsluitend omdat het ‘slachtoffer’ overleg mijdt.

Hoe kan het dat in deze fase al direct een andere woning beschikbaar moet komen op last van de gemeente Utrecht?!

Ik zie daarvoor een aantal aanwijzingen. De politiek komt in beweging op het moment dat de zaak in de media komt. Vanaf dat moment handelt de gemeente impulsief en inconsequent. Het opeens annonceren van iets als ‘Gay-Alert’ is een goede aanwijzing daarvan.

In andere zaken -en er spelen er nogal wat op dit moment- lukt het een slachtoffer niet om zo intensief de aandacht van de gemeente te krijgen. Een Marokkaans gezin in Kanaleneiland dat al tijden door groepen raddraaiers persoonlijk bedreigd wordt, heeft niet die contacten. Voor hen staat niet op bestelling een andere woning klaar.

En natuurlijk daarnaast heeft de burgemeester nog een paar onafgewerkte dossiers zoals bijvoorbeeld de Leidsche Rijn homo’s. Zij hadden wel een bewezen casus. Aantoonbaar was dat zij door groepen straatschoffies permanent geconfronteerd werden met bedreigingen, vernielingen en beledigingen. Veel te laat is in die zaak ingegrepen met het beschamende gevolg dat de slachtoffers zwaar gefrustreerd verhuisden. Wellicht heeft de burgemeester gedacht: dat overkomt mij niet meer. Die gedachte is juist, maar zijn oplossing levert alleen maar schade op, bijvoorbeeld aan het beleid van de corporaties (precedentwerking) en niet te vergeten schade voor de andere huurder. Door deze handelwijze suggereert de gemeente in ieder geval impliciet dat de andere huurder schuldig is aan homohaat. Ik zou me als andere huurder in deze stad niet veilig voelen.

Kennelijk is de burgemeester door de kritiek op de gang van zaken eerder in Zuilen en later in Leidsche Rijn nuchter handelen uit het oog verloren. Die kritiek was terecht. De coördinatie in Zuilen en Leidsche Rijn kwam veel te laat op gang. Het leek wel de Diamantbuurt. De praktijk leert overigens dat je zelfs in veel zwaardere zaken wel degelijk adequaat kunt optreden. Neem bijvoorbeeld de aanpak in het Verdomhoekje. De veroorzakers dienden te vertrekken, de slachtoffers wonen er tot heden door adequaat optreden van corporatie, gemeente, politie, wijkagenten en andere instanties. Het kan dus wel.