Zaterdag 11 september is het Open Monumentendag 2010. De dag heeft als thema ‘De Smaak van de Negentiende Eeuw’. DNU.nu telt 19 dagen lang af naar de 11e september met 'Negentien helden uit de negentiende eeuw'. Aflevering 9: Jacobus Schroeder van der Kolk, door Bettina van Santen.

Schroeder van der Kolk (1797-1862) geldt als de grote vernieuwer op het gebied van de krankzinnigenzorg in Nederland. Dankzij hem werd het Willem Arntshuis in de negentiende eeuw het modernste psychiatrische ziekenhuis van ons land. Schroeder van der Kolk was in 1820 in Groningen gepromoveerd in de medicijnen en werkte daarna in het Amsterdamse Buitengasthuis. Zijn groeiende reputatie leidde in 1827 tot aanstelling als hoogleraar aan de Utrechtse Universiteit. Hij nam zitting in het regentencollege van het ‘dolhuis’: het Willem Arntszhuis. ‘Dolle mensen’ werden in die tijd beschouwd als ongeneeslijk, die het beste levenslang opgeborgen konden worden. Vaak werden ze vastgeketend in een cel. Elke verzorging ontbrak. Schroeder van der Kolk zag dat anders. Hij beschouwde deze mensen als zieken, die geholpen moesten worden met een goede verzorging, met medicijnen en met arbeidstherapie. Straf en lichamelijk geweld tegen patiënten werden door hem streng verboden. Zijn opvattingen zette hij bij het Willem Arntzshuis meteen om in daden. Hij liet het gebouw in 1830 moderniseren. Daar hoorde ook de bouw van een nieuwe vleugel aan de Agnietenstraat bij, die nu gebruikt wordt door het Centraal Museum. De toenmalige minister van Binnenlandse Zaken vroeg Schroeder mee te werken aan een nieuwe wet voor de krankzinnigenzorg, die in 1841 werd aangenomen. Zo vonden zijn moderne opvattingen in heel Nederland weerklank.