Zaterdag 11 september is het Open Monumentendag 2010. De dag heeft als thema ‘De Smaak van de Negentiende Eeuw’. DNU.nu telt 19 dagen lang af naar de 11e september met 'Negentien helden uit de negentiende eeuw'. Aflevering 16: Unico Cazius door Fred Vogelzang.

Unico W.T. Cazius (1766-1832) verwierf aan het begin van de negentiende eeuw het monopolie van de productie van cement. Hij kwam uit een echte Utrechtse patriciërsfamilie, waarvan meerdere leden behoren tot de Ridderlijke Duitse Orde. Cazius bracht het tot rentmeester-generaal van die Orde. De familie bezat ook een vingerhoedfabriek aan de Biltstraat én een steen-, pannen- en cementfabriek aan de Catharijnesingel. Cazius verkreeg rond 1810 het octrooi op het zogenaamde kunstcement (of Amsterdams cement). Daarmee sleepte hij een groot aantal rijksopdrachten binnen. Er werkten meer dan honderd man in zijn fabriek. In 1824 kocht Cazius herberg ’t Boompje aan de Biltstraat en bouwde er zijn nieuwe landhuis met het moderne kunstcement in de dan uiterst moderne Empire-stijl, die uit Frankrijk was overgewaaid. Hij noemde het buiten ‘De Oorsprong’ en liet tuinarchitect Hendrik van Lunteren een landschapstuin aanleggen met een koetshuis, een prieel in oosterse stijl en een goudvisvijver. De voorgevel van het huis werd niet gericht op de Biltstraat, maar op de brug over de Biltse Grift. Van Cazius is geen afbeelding beschikbaar, vandaar hierboven een prent van De Oorsprong, geopend voor het publiek tijdens Open Monumentendag.