Het welzijnswerk in de stad gaat de komende jaren flink op de schop. Een goede zaak want er is te lang doorgemodderd in oude structuren die niet meer pasten bij de wensen en behoeftes van burgers in de moderne tijd. Het werk moet doelmatiger en doeltreffender. De plannen lijken aan die wens te voldoen maar de recent gepresenteerde Uitvoeringsnotitie Vernieuwend Welzijn zadelt de stad op met wel erg hoge kosten. En dat is onbegrijpelijk in tijden waar de middelen schaars zijn.

Dat er nu pas sprake is van het opschudden van het bed, is te wijten aan beide betrokken partijen. De welzijnsorganisaties hebben te lang volgehouden dat het allemaal goed was. En de gemeente wist haar rol als opdrachtgever jarenlang geen inhoud te geven. Dat in de publieke debat de rotte appel veelal in de hoek van de welzijnsorganisaties werd en wordt gelegd, is dan ook niet terecht.

Hoe dan ook, het verleden is niet zo interessant meer. Belangrijker is naar de toekomst te kijken. In de twee subsidiejaren die achter ons liggen, is in gezamenlijkheid gedefinieerd wat goed welzijnswerk is of zou moeten zijn. En nu heeft het stadsbestuur in de Uitvoeringsnotitie Vernieuwend Welzijn ook aangegeven hoe dat nieuwe welzijnswerk het best georganiseerd en geleverd kan worden. Over de keuzes valt te twisten, maar zeker is dat de wijkwelzijnsorganisaties worden opgeheven. Wat komt er voor in de plaats?

Het College kiest voor de lijn die met de centralisatie van het jongerenwerk is ingezet. Er komt een stedelijke aanbieder voor de peuterspeelzalen en voorscholen. En een stedelijke aanbieder voor de individuele hulpverlening (maatschappelijk werk, raadsliedenwerk, ouderenadvies). Alle activiteiten die te vangen zijn onder het verzamelbegrip ‘samenlevingsopbouw’ en dat door ‘sociaal makelaars’ wordt uitgevoerd, zal gebieds- of buurtgericht worden ingezet. Hier zien we het tegendeel van centralisatie en zal een bonte lappendeken van kleine en kleinere organisatietjes ontstaan.

De keuzes om het aldus te doen zijn prima beargumenteerd. Er zijn nog wel blinde vlekken in het plan, zo ontbreekt bijvoorbeeld de relatie van welzijnsactiviteiten voor kinderen met het basisonderwijs, maar de grote lijn is inhoudelijk goed verdedigbaar. Dat kan je niet zeggen over de manier waarop het college denkt de transformatie van oud naar nieuw te bewerkstelligen.

Ik dacht dat we in een tijd leefden die gekenmerkt wordt door schaarse middelen. Maar bij de transformatie van het welzijnswerk schijnt dat geen rol te spelen. Het college kiest er namelijk voor het werk aan te besteden. Dat wordt in de Uitvoeringsnotitie niet zo genoemd maar het komt er wel op neer. Het waarom van deze weg is, in tegenstelling tot de inhoudelijke keuzes, niet sterk beargumenteerd. Desgevraagd is het antwoord steevast: omdat de gemeenteraad dat wil.

Ik vind dat niet erg overtuigend, waarbij ik niet wil suggereren dat wat de gemeenteraad wil er niet toe doet, begrijp me niet verkeerd. Het is niet overtuigend omdat de aanleiding voor het aanbesteden ophoudt te bestaan. Een van de argumenten was immers (de perceptie) dat de wijkwelzijnsorganisaties (wwo's) niet flexibel en innovatief zouden zijn. Welnu, dat probleem is opgelost want de wwo's bestaan straks niet meer.

Wie er nog wel zijn, zijn de werkers die dagelijks in de straten en buurten van de stad actief zijn. Het zijn deze werkers die straks in de nieuwe organisatorische verbanden met dezelfde inzet en betrokkenheid willen en kunnen werken. Maar die dat niet op voorhand schijnt te worden gegund. In de Uitvoeringsnotitie staat namelijk dat nieuwe aanbieders ‘daar waar mogelijk’ personeel overnemen. Daar waar mogelijk? Nieuwe aanbieders krijgen de krenten uit de pap, zo blijkt: “Nieuwe aanbieders nemen daar waar mogelijk goed functionerende medewerkers (bedoeld wordt van de huidige aanbieders) over.”

Beseft het college wel wat zij zich met dit standpunt op de hals haalt? Niet alleen is het niet fair naar al die werkers, die dagelijks proberen burgers van deze stad van dienst te zijn bij het oplossen van problemen en het uit de weg ruimen van obstakels die een gelukkig leven belemmeren. Het is bovendien ronduit kortzichtig omdat de samenleving geconfronteerd zal worden met onnodig hoge kosten die, hoe je het ook wendt of keert, ergens moeten worden opgehoest. Of dat nu door de gemeente zelf is of door de huidige aanbieders van het welzijnswerk, per saldo is dat altijd de belastingbetaler.

Een gemiddelde welzijnswerker die straks niet door de ‘daar waar mogelijk’ toets komt en dus zijn baan verliest, kost de samenleving 50.000 euro, dat is een simpel ervaringscijfer. Vraag het de Rotterdamse welzijnsorganisaties maar, die met grote bezuinigingen zijn geconfronteerd en met dit bijltje hebben gehakt. Er werken in totaal zo’n 1000 mensen bij de huidige drie wwo’s. Als er daar 100 van op straat komen te staan, geen idiote schatting, dan moet er de komende jaren ergens vijf miljoen euro gevonden worden. Dat zijn frictiekosten die geen enkele stad zich kan veroorloven in deze tijden, zelfs een rijke stad als Utrecht niet!