De Nederlandse overheid wil het woord ‘risico’ liever niet horen. Wij zijn een risicomijdend volkje met een dito overheid. Dat brengt ons in het huidige tijdsgewricht nergens. Zelfs daar waar initiatief wordt genomen en er aantoonbaar kans op succes is om met beperkte inzet van overheidsgelden voorzieningen in stand te houden of taken uit te voeren, is steevast de medewerking van een benepen soort. De recente soap rond de uitbreiding van het natuurgebied bij de Oostvaardersplassen is daar een mooie illustratie van; ik hoop dat u dat een beetje gevolgd hebt want heel leerzaam.

Hier in Utrecht hebben we ook wel vergelijkbare cases, neem ik aan. Ik ken er in ieder geval eentje en dat is het MovePlex-initiatief. Nu zal me wel verweten worden dat ik preek voor eigen parochie omdat ik bij dit initiatief betrokken ben. Nou ja, dat is dan maar zo. Mijn belang is niet meer en minder dan dat ik vind dat MovePlex er moet komen, dat ga ik niet onder stoelen of banken steken. Mij gaat het hier om het woordje ‘risico’ dat gebruikt is om MovePlex, tegen alle verwachtingen in, financieel niet te ondersteunen.

MovePlex is een bedrijfsverzamelgebouw voor een tiental jonge sportondernemers, type sociaal want allemaal hebben ze wat met jongeren uit wijken als Kanaleneiland en Overvecht. Behalve dat ze van betekenis willen zijn voor jongeren willen ze ook met elkaar een aantrekkelijke voorziening voor de stad bouwen. En kostendekkend exploiteren. Locatie: een van de leegstaande distributiehallen van het voormalige OPG-complex aan de Koningin Wilhelminalaan. Die hallen staan daar de komende jaren leeg te staan en niks op te brengen dus alleen om die reden al is een initiatief voor leven in de brouwerij toe te juichen.

Om de hal te kunnen verbouwen was een Europese subsidie ter waarde van 3 ton mogelijk. Behalve de concrete pecunia ook de moeite waard want voorwaarde was uitwisseling met soortgelijke initiatieven elders in Europa om van elkaar te leren onder het motto: Ondernemen in de civil society. Hoe dan ook, iemand moest borg staan voor dit bedrag. En borg staan betekent risico lopen want het kan uiteraard om wat voor reden dan ook mislopen. Denk aan brand, aan hoog oplopende ruzie waardoor alle tien de ondernemers de stekker er uit trekken, zoekgeraakte formulieren op het stadhuis…. Je kan er van alles bij bedenken! U mag de kans op falen hier inschatten. Het college besloot hoe dan ook dat het risico te groot was en blies de zaak af.

Blijkbaar geeft het college liever drie ton aan een willekeurige stichting zonder bewezen staat van dienst om dat bedrag vervolgens als sneeuw voor de zon te zien verdampen dan aan een zeer actieve en betrokken groep jonge ondernemers met hart voor de stad, concrete plannen en perspectief op een blijvende voorziening waar duizenden burgers de komende decennia heel veel plezier aan kunnen beleven, zonder dat het de overheid geld kost. Ik kan die redenering niet goed volgen.

Welnu, mijn visie is: investeren is de beste manier om te bezuinigen! Het is een oude ‘wijsheid’ uit de reclamewereld. Maar wat in het bedrijfsleven kan, kan blijkbaar niet (makkelijk) bij de overheid. Maar het is tijd om anders te denken en vooral te doen. Dit is het uitgangspunt: wil je de kwaliteit van leven in de stad verhogen, de overheidstaken efficiënter uitvoeren en tegelijkertijd kosten besparen moet je niet (meer) denken in termen van subsidiëren, en dus het bestendigen van blijvende afhankelijkheid, maar in termen van investeren en daarmee het streven naar duurzame zelfstandigheid.

In het Verenigd Koninkrijk is dit denken al een stuk verder gevorderd dan hier in Nederland. Wij moeten de kinderschoenen nog kopen, terwijl daar al gewerkt wordt met de uitgifte van obligaties om projecten in de sfeer van schooluitval en detentie te financieren. Sociaal ondernemerschap heeft onder de regering Cameron een flinke vlucht genomen. Van de weeromstuit zie je tal van burgerinitiatieven ontstaan die zich ontfermen over datgene wat eerst als ‘van de overheid’ werd beschouwd. Burgercoöperaties die de leefomgeving in beheer nemen bijvoorbeeld. Ik herhaal wat ik eerder in deze columns heb gezegd: ondernemers maken ook deel uit van de ‘civil society’. De overheid die dit begrijpt is spekkoper, juist ook in tijden van crises.