Dement worden is zowel voor de oudere zelf als voor de omgeving een zwaar proces. Nies van Driel vertelt over haar wekelijkse bezoeken als vrijwilliger aan dementerende ouderen. “Het is belangrijk om met ze mee te praten.”

‘Bij toeval’ rolde Nies van Driel (65) in het vrijwilligerswerk voor de Bezoekdienst van Stichting Stade. Vijftien jaar later doet ze het nog steeds, met veel plezier. Ze schreef een boekje over de bijzondere momenten die ze meemaakte: ‘Lief – Schetsen uit het leven van demente mensen’. “Ik vind het prettig om te zien dat het de mensen goed doet als ik op bezoek kom. Soms zie ik ze stralen of zeggen ze: ‘Fijn dat je er was’”, vertelt Van Driel. “Demente mensen zijn vaak eenzaam en kunnen hun verhaal niet kwijt. Ik merk ook dat de mantelzorger blij is met wat tijd voor zichzelf.”

Kleine wereld
Van Driel bezoekt twee cliënten, elk twee uur per week. “Vaak gaan we koffie drinken en kletsen. Soms spelen we een spelletje of maken we een wandeling, maar alleen als de cliënt dat wil.” Dat laatste is een van de dingen die ze geleerd heeft in de cursus voorafgaand aan het vrijwilligerswerk. Tijdens de bezoekjes is de oudere vaak het meest aan het woord, zegt Van Driel. “Demente mensen leven in een kleine wereld; ze zijn minder geïnteresseerd in anderen. Ze willen zich uiten en veel over vroeger praten. Eén vrouw vertelde elke week hetzelfde verhaal. Niet omdat ze vergeetachtig was, maar omdat ze het kwijt wilde. Dan moet je geduldig luisteren en niet zeggen: ‘Ja, dat weet ik nu wel’.”

Machteloos
Van Driel en andere vrijwilligers bezoeken ouderen in het beginstadium van dementie die nog thuis wonen. “Aan het begin van het proces is het vooral moeilijk voor de oudere zelf. Hij of zij voelt zich bedreigd en denkt: help, ik verlies de controle! Ik word toch niet gek? Je merkt dat ze zich machteloos voelen. Eén vrouw verwoordde het zo: ‘Eerst kende ik iedereen op tv, de voetballers, de politici. Maar nu snap ik niet meer wie ze zijn en wat ze op tv zeggen. Ik zie alleen nog maar vreemde mensen’”, schetst Van Driel. “Dementerende mensen hebben vaak het gevoel: de wereld snapt mij niet. Terwijl het juist andersom is: ik snap de wereld niet meer.”

Omgeving
De directe omgeving krijgt het vaak pas in latere stadia in de gaten. “Dan wordt het voor de oudere zelf minder moeilijk, omdat hij of zij zich er minder bewust van wordt. De omgeving gaat zich dan juist meer zorgen maken over praktische dingen, zoals het gas aanlaten staan. Bovendien zien zij de oudere langzaamaan als persoon veranderen.” Dat stuit volgens de bezoekvrijwilligster nogal eens op onbegrip. “Mensen zeggen vaak: ‘Je moet demente ouderen bij de tijd houden’. Maar het zijn geen kinderen die nog kunnen leren. Ze gaan niet meer vooruit, alleen nog achteruit.”

Meepraten
De belangrijkste tip van Van Driel in de omgang met demente mensen is: praat met ze mee. “Daarmee bedoel ik niet liegen, maar je op hun gevoelsniveau begeven. Neem een oudere die in een tehuis zit en zegt: ‘Ik wil naar huis’. Dat verlangen naar huis, daar moet je op inspelen. Wat vond je dan zo fijn aan dat huis? Kun je iets vertellen over sinterklaas of Kerst daar? Je moet niet rationeel zeggen: ‘Dat kan niet, dit is nu je huis’. Als ik kinderen dat zie doen bij hun vader of moeder, doet me dat pijn. Daarmee maak je de oudere alleen maar onnodig verdrietig.”

Meer verhalen en tips vind je in het boekje ‘Lief’: 

Ook interesse om bezoekvrijwilliger te worden? Kijk op de website van de Stade Bezoekdienst.