‘In aanmerking komen voor inkomen is het grootste dilemma’

Thuisloze jongeren zijn een kwetsbare doelgroep. Wat merken zij van de huidige kabinetsmaatregelen? “In aanmerking komen voor een inkomen is het grootste dilemma. Maar zonder inkomen komt een jongere geen stap verder.”

Belangrijk knelpunt is dat de jongeren zich niet op een adres kunnen inschrijven en daardoor sociale voorzieningen mislopen. Bovendien moeten de jongeren door aanscherping van de bijstand nu, net als iedereen die onder de Wet Werk en Bijstand valt, eerst vier weken ‘wachten’ en zelf naar werk of scholing zoeken voordat ze een bijstandsuitkering mogen aanvragen. “Ze moeten na vier weken terugkomen, eerder worden ze niet geholpen. Maar ze moeten ook niet na vijf weken pas komen, want dat is weer te laat. Dan moet de aanvraag opnieuw ingediend worden en moet de jongere weer weken wachten. Met dat probleem hebben wij nu vaak te maken”, vertelt Hassan Slassi, teamleider van Back UP, onderdeel van Stichting Stade.

Zelfredzaamheid
Het kabinetsbeleid is gericht op zelfredzaamheid van burgers. “Bij alle aanvragen en sociale voorzieningen krijg je opdrachten. Dat is prima, maar niet voor deze doelgroep. Je moet bedenken dat de jongeren van heel ver komen. Ze hebben een verleden van internaten, pleeggezinnen, misbruik, mishandeling en criminaliteit. Ze hebben vaak persoonlijke beperkingen zoals zwakbegaafdheid of psychiatrische problemen. Bovendien zijn deze jongeren bezig met overleven. Met waar slaap ik vannacht en waar haal ik een boterham vandaan. Zij hebben geen structuur of agenda voor over vier weken”, legt Slassi uit. “Zelfredzaamheid is dan echt een stap te ver; je mag blij zijn als de situatie niet verergert.”

Contactpersonen
Is het niet de taak van de hulpverleners om te zorgen dat de aanvraag voor bijstand wel lukt? “Het betreft zwerfjongeren; deze kun je niet altijd in beeld hebben”, antwoordt Slassi. Bovendien gaat het om vrijwillige hulpverlening, de jongeren kunnen niet gedwongen worden. “Het zou naar mijn mening beter werken als onze afdeling een of twee vaste contactpersonen krijgt bij de inkomensvoorziening, zodat er meer maatwerk geboden wordt.” Ook is er meer tijd nodig voor begeleiding van de jongeren. “Voor deze doelgroep is specifiek beleid nodig en ruimte voor een individuele benadering; hun proces verloopt niet volgens een stappenplan op papier. Deze jongeren hebben het gevoel dat iedereen hen al in de steek heeft gelaten: ouders, hulpverleners, scholen. Dat moeten wij als allerlaatste loket dan niet ook nog eens doen. Je moet hun vertrouwen winnen en dat vergt een lange adem.”

Dilemma
Geen inkomen maakt dat de jongere ook geen andere stappen kan zetten. “Verschillende aanvragen lopen niet synchroon. Dan is er per direct een woning beschikbaar, maar moet wel de huur betaald worden van een uitkering die pas over vier weken toegekend kan worden. Of hij heeft een identiteitskaart nodig voor het huurcontract, die hij niet kan betalen. Zo komt een jongere nooit verder”, illustreert Slassi. De jongeren moeten wel voldoen aan wettelijke verplichtingen, zoals een zorgverzekering, waardoor ze schulden opbouwen. Ook voor noodopvang is inkomen nodig. “Als ik bel voor een noodbed, dan wil de opvang een garantie dat de eigen bijdrage van 17,50 euro per nacht betaald wordt. Maar als de uitkeringsaanvraag mislukt, dan kan de jongere de opvang ook niet betalen.” In sommige gevallen geeft Slassi die garantie toch af, namens de organisatie. “Als een jongere hier binnenkomt in een dun T-shirtje en het is buiten ijskoud, ga ik niet zeggen: ‘Regel eerst je aanvraag maar’. Maar daardoor kan onze afdeling in de min komen te staan. Ja, dat is een dilemma.”

In kaart brengen
Staan er in het kabinetsbeleid ook plannen die wel goed aansluiten bij deze doelgroep? “Het in kaart brengen van het aantal zwerfjongeren in Nederland vind ik een goede zaak. Alleen moet dat wel goed gebeuren, door ook alle jongeren die ‘grijs wonen’ mee te nemen.”

Links:
• Back UP van Stichting Stade 
• Vorig artikel over ‘Grijs wonen’