D66 is al jaren voorstander van het afschaffen van provinciale staten en ook van de Eerste Kamer. De verschillende overheden en bestuurslagen in Nederland lijken soms op een duur bord spaghetti met veel vette saus. Het is onontwarbaar wie wat doet. Alle bestuurslagen werken soms samen, soms niet - er zijn ook nog andere besturen nodig om onderdelen van de bestuurslagen samen te laten werken en sommige spaghettislierten zijn niet eens direct of indirect gekozen!

Het afschaffen van de provinciale staten is overigens niet hetzelfde als het afschaffen van provincies. De historisch gegroeide grenzen horen ook bij de cultuurhistorie en identiteit van Nederland. Maar als bestuurslaag kunnen ze wat D66 betreft worden afgeschaft. Omdat de provinciale en gedeputeerde staten niet meer de lading dekken, zijn er allerlei tussenvormen opgestart. Zoals de NoordVleugel (NV) Utrecht, waarin de woningbouwopgave van Utrecht, Amersfoort, Almere en Amsterdam wordt afgesproken. Alleen wethouders nemen hieraan deel. Geen gekozen volksvertegenwoordiger komt hier aan te pas. De raadsleden kunnen alleen achteraf instemmen. Datzelfde geldt deels voor een ander overlegverband, omdat de provinciale staten niet meer voldoen: de Bestuurs Regio Utrecht (BRU). Raadsleden kunnen daarin alleen de mening van de gemeente weergeven, niet van hun partij. Dus zou er van te voren overlegd moeten worden in de gemeenteraden over belangrijke zaken als bv. het aanbestedingsbeleid voor het openbaar vervoer (waar gaat voor hoeveel geld en hoe duurzaam, bussen/treinen/trams, enz. heen?). Helaas is dat niet het geval. En als het nu allemaal over dubbeltjes en kwartjes zou gaan.... nee het gaat over tientallen, soms honderden miljoenen. Provincie, NV Utrecht, BRU krijgen allemaal geld van het rijk of van Europa. Er is een heel leger aan ambtenaren aan het werk om te zorgen dat het eigen orgaan het meeste geld krijgt. En ze geven vervolgens pas geld aan de gemeentes als die eerst geld stoppen in overkoepelende projecten. Dus de gemeenteraad (die over het geld gaat) moet eerst geld stoppen in een project waar ze later eigenlijk weinig meer over te zeggen krijgen. Kortom, de democratische legitimering van dit soort overleggen is bepaald discutabel.

Kortom, het is van 2-en 1: òf je schaft de provincies af als zijnde overbodig òf je herschikt ze a-historisch in logische clusters - een Randstadcluster bijvoorbeeld. Dat zou een beter en goedkoper bestuur op kunnen leveren. En als je dan toch een tussenlaag wilt: stel dan èchte stadsgewesten en schaf de provincies af, evenals alle niet-democratische samenwerkingsclubjes. Zowel in Denemarken als in Frankrijk zijn er goede voorbeelden van. Zeker in Denemarken waar het nieuwe bestuursmodel gepaard is gegaan met een hele directe democratisering van het lokaal bestuur. Stukken goedkoper, democratischer en beter. Het kan ook in Nederland ANDERS!